Canfyddiadau cyfres o weminarau a sesiwn bwrdd crwn a oedd yn edrych ar sut gall pren wedi’i adfer a phren a ddefnyddir sawl tro gryfhau sector pren y DU, lleihau allyriadau carbon a chefnogi Strategaeth Ddiwydiannol Cymru ar gyfer Pren.
Crynodeb
Mae’r adroddiad hwn yn cofnodi canlyniadau cyfres o ddigwyddiadau 2025–2026 a drefnwyd gan Woodknowledge Wales mewn partneriaeth ag ASBP a Built by Nature. Roedd y rhaglen yn cynnwys tair gweminar a sesiwn bwrdd crwn â buddsoddwyr/yswirwyr a oedd yn canolbwyntio ar ddatblygu’r defnydd o bren cylchol ym maes gweithgynhyrchu, dylunio ac adeiladu.
Gyda’r DU yn mewnforio llawer iawn o bren ac yn anfon miliynau o dunelli o bren gwastraff i fiomas bob blwyddyn, roedd y digwyddiadau’n tynnu sylw at yr angen brys i symud o fodel llinol “cymryd-creu-llosgi” i economi gylchol sy’n defnyddio pren sawl tro. Gall ailddefnyddio ac ailweithgynhyrchu pren ymestyn oes storio carbon yn sylweddol, lleihau’r pwysau ar goedwigoedd, lleihau allyriadau a chreu gwydnwch economaidd.
Roedd y prif ganfyddiadau’n canolbwyntio ar rwystrau mawr: (diffyg safonau ac ardystiad sy’n addas ar gyfer pren wedi’i adfer, cyfyngiadau yswiriant, prosesau caffael anhyblyg, a dim digon o ymddiriedaeth mewn perfformiad deunyddiau); yr angen am fwy o hyblygrwydd o ran dylunio, cydweithio cynnar yn y gadwyn gyflenwi, datblygu sgiliau a phrosiectau arddangos yn y byd go iawn; a chyfleoedd i gysoni arferion cylchol â gofynion cyfrifyddu carbon, cyllid gwyrdd a diogelwch adeiladau.
Datblygodd y cyfranogwyr weledigaeth ar y cyd o fioeconomi gylchol aeddfed lle mae pren yn cael ei ailddefnyddio sawl gwaith cyn adfer ynni, gyda safonau clir, llif deunyddiau lleol a sgiliau newydd o ran gweithio gyda phren yn cefnogi hynny.
Daeth y digwyddiadau i’r casgliad bod angen newid systemig — gan gyfuno cymorth polisi, modelau busnes newydd, prosiectau arloesol a newid ym meddylfryd y diwydiant. Mae’n galw am gydweithio i droi defnyddio coed cylchol o fod yn gysyniad haniaethol i fod yn arfer prif ffrwd.
